۱۳۹۵ اردیبهشت ۱۷, جمعه

دستاورد اقتصادی برجام؛ سهل و ممتنع

سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد (لینک
.
.
.
یکی از مشکلات عرصه اجتماعی و سیاسی ایران، "ساده سازی مسایل پیچیده" و "پیچیده سازی مسایل ساده" است. در زندگی روزمره بسیاری از ما ایرانی ها به کرات نمونه هایی از این دست مسایل دیده می شود. گاه درگیری و تنش بر سر مسایل ساده و پیش پا افتاده، بدلیل سرسختی و بی خردی طرفین، تبدیل به مسایل پیچیده خانوادگی و قضایی شده و برعکس، بسیاری از مسایل پیچیده، بواسط امضا و سفارش یک نفر، سهل و ساده می شوند. روابط اقتصادی و مالی پس از برجام هم یکی از آن دسته مسایل پیچیده ای است که عده ای قصد ساده سازی آن را دارند و انتظار دارند که دیگران -بخصوص بانک های بین المللی و سرمایه گذاران خارجی- نیز آن را ساده بگیرند و وقتی آنها مانند ما فکر نمی کنند، این را دلیلی بر ناکارآمدی برجام می دانند.
مهمترین مساله در پسابرجام توجه به این نکته است که "ساختن، سخت تر از خراب کردن است". ساختمانی را که شاید بتوان در چشم به هم زدنی ویران کرد، ماه ها شاید طول بکشد که دوباره ساخته شود.  همین وضعیت پسابرجام ایران است. اینکه ایران در مسیری قرار گرفت که مورد بی رحمانه ترین و شدیدترین تحریم های بین المللی قرار گرفت و اینکه شرکای تجاری ایران از جمله بانک های بین المللی، بدلیل تجارت با ایران جریمه های سرسام آور شدند، به راحتی از ذهن کسی پاک نخواهد شد. علاوه بر این، برای هر کسب و کاری، تداوم و آینده مطمئن نیز مهم است که نمی توان انتظار داشت در این مدت کوتاه این اعتماد و اطمینان ایجاد شود بخصوص اینکه نتیجه اتفاقات آینده ای نیز در سرنوشت برجام موثر هستند. یکی از این موارد، انتخابات آمریکاست.
شاید دولتمردان فعلی آمریکا بیان کنند که قصد ترساندن شرکای تجاری ایران را ندارند-البته در ظاهر- اما مسلما برخی کاندیداهای ریاست جمهوری آمریکا، علنا در حال تهدید این توافق و خط و نشان کشیدن برای آن هستند. بنابراین در بهترین حالت اگر سرمایه گذاران خارجی تمامی خاطرات بد گذشته را یک شبه با برجام فراموش کرده باشند، منتظر انتخابات آمریکا هستند. کابوس آنها سر کار آمدن یک تندرو در آمریکاست که به برجام اعتقادی نداشته باشد. چنین فردی نیاز نیست که برجام را- به قول یکی از نامزدهای ریاست جمهوری آمریکا- "پاره کند". اعمال تحریم های غیرمرتبط هسته ای و نیز ترساندن و تهدید پشت پرده شرکای تجاری ایران، عملا بخش اقتصادی برجام را فلج می کند.
پس از انتخابات آمریکا، انتخابات سال آینده ریاست جمهوری ایران مهم می شود بخصوص اگر انتخابات آمریکا به نفع برجام تمام نشده باشد. در ایران صداهای آشنایی از گروه هایی شنیده می شود که قصد دارند با تحریک احساسات مردم، گره زدن آن با برجام و به پشتوانه وعده خرج کردن از پول های تازه چاپ شده، به قدرت برسند. جالب آنکه در گفته های این افراد در مورد برجام، هیچ راهی جز راه های آزموده قبلی که هزینه های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی عظیمی را به مردم ایران تحمیل کرده است، شنیده نمی شود. به هر حال موفقیت احتمالی آنها در انتخابات ایران، بخصوص اگر تندروها هم در آمریکا به قدرت رسیده باشند، چشم انداز مناسبی را پیش روی برجام و شرکای تجاری ایران در پسابرجام قرار نمی دهد.
با این تفاسیر و در صورتی که دو انتخابات مذکور به نفع برجام و اقتصاد ایران تمام شود، آن موقع مشکلات داخلی برجسته می شوند. بحث سوءمدیریت کشور، ناهماهنگی های سیاسی و اقتصادی کلان، فضای نامناسب کسب و کار، قوانین دست و پاگیر، فساد اداری و کلی مسایل دیگری مطرح می شوند که به طور روزمره دهه هاست از آنها صحبت می شود و تاکنون اقدام عملی و چشمگیری در جهت رفع و یا کاهش این مشکلات داخلی نیز برداشته نشده است.

بنابراین مساله گشایش اقتصادی پسابرجام پیچیده تر از آن چیزی است که بتوان انتظار داشت نتایج آن را به سرعت مشاهده کرد و شاید برای باز شدن قطعی درهای اقتصاد ایران باید تا چند ماه آینده نیز صبر کرد. البته انتقاد از کمکاری طرف های مقابل ایران در برجام، تا جایی که ناشی از غرض ورزی جناحی و خصومت شخصی نباشد، می تواند اهرمی برای احقاق حقوق ایران در پسابرجام باشد.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر