۱۳۹۳ آذر ۳۰, یکشنبه

«نه» سوئیسی‌ها به طلا

مقاله من در تجارت فردا (لینک) راجع به رای منفی قاطع مردم سوییس به همه پرسی در مورد افزایش سهم طلا در ذخایر این کشور، در حالیکه شاید به نظر ما باید با همین قاطعیت رای مثبت می آورد... دنیای عجیبی است!
.
.
.
یکشنبه هفته پیش همه پرسی جنجالی در سوییس برگزار شد که می ­توانست سرنوشت بازار طلا را تا حدودی زیادی عوض کند و آن را از سقوط قیمتی نجات دهد. تبلیغ مدافعان همه پرسی کمی احساسی بود: "طلای سوییسمان را نجات دهید" یا "Save our Swiss gold" که به موجب رای مثبت آوردن این همه پرسی، بانک مرکزی سوییس ملزم می ­شد که سهم طلا را در ذخایر ثروت سوییس، از 7.5 درصد فعلی به 20 درصد افزایش دهد. اگرچه به نظر می ­رسد که موضوع این همه پرسی کاملا قابل دفاع و رای آوردن است اما به طرز شوک­ آوری، تقریبا 78 درصد رای ­دهندگان به این همه پرسی رای منفی دادند و این شکستی سنگین برای حامیان این همه پرسی به حساب می­ آید­. به راستی چرا این همه پرسی با این محتوا مطرح شد و چرا به این سختی شکست خورد؟
برای پاسخ به دلیل مطرح شدن این همه پرسی، بررسی وضعیت ذخایر طلای سوییس مهم است. سوییس در حال حاضر با دارا بودن 1040 تن طلا، هشتمین کشور برتر دارنده طلای فیزیکی دنیا است. اما این میزان طلا، فقط حدود 7 درصد از ذخایر ثروت این کشور را تشکیل می­ دهد. اگر چه میزان ذخایر طلای سوییس از نظر وزنی رتبه خوبی دارد اما از نظر سهم در میزان کل ذخایر کشور، جایگاه مناسبی ندارد. مثلا طلا، 72 درصد ذخایر آمریکا، 67 درصد ذخایر آلمان، 66 درصد ذخایر ایتالیا و 65 درصد ذخایر فرانسه را تشکیل می­ دهد. حتی سهم طلا در ذخایر ونزوئلا، 69 درصد است و این اعداد حاکی از این است که سهم طلا در ذخایر سوییس در مقایسه با دیگر کشورها بسیار اندک است. اما چرا سهم طلا در ذخایر سوییس، اینقدر کم است؟
با قطع شدن رابطه دلار و طلا در دهه هفتاد میلادی بوسیله نیکسون، رییس جمهور وقت آمریکا، تقریبا رابطه همه ارزهای عمده با طلا از بین رفت. فرانک سوییس اما آخرین پولی از ارزهای عمده دنیا بود که این رابطه را در سال 2000 قطع کرد؛ یعنی حدود سی سال بعد از قطع رابطه دلار با طلا. قطع شدن رابطه فرانک سوییس و طلا نیز در پی یک همه پرسی، مشابه همه پرسی روز یکشنبه، در سال 1999 رخ داد. قطع رابطه فرانک سوییس با طلا به معنای این بود که دیگر بانک مرکزی سوییس مجبور نبود به اندازه 40 درصد فرانک سوییس­ هایی که چاپ می ­کند، طلا به عنوان پشتوانه نگه دارد. مشخص است که به موجب این کار، دست بانک مرکزی سوییس برای چاپ فرانک سوییس برای پاسخ به مقتضیات شرایط اقتصادی باز گذاشته ­شد و در ضمن این بانک برای تنوع بخشیدن به ذخایر خود آزادی عمل بیشتری پیدا کرد. در نتیجه قطع رابطه فرانک سوییس و طلا، بانک مرکزی سوییس توانست فرانک سوییس جدید چاپ کند تا در برابر ورود سرمایه بیش از حد به این کشور، ارزش فرانک را پایین نگه دارد و صادرات را حمایت کند. علاوه بر این، بانک مرکزی سوییس از سال 2000 تا سال 2008، 1300 تن از ذخایر طلای خود را فروخت و طلا را به دیگر انواع دارایی­ ها بخصوص ارزهای عمده از جمله دلار و یورو و نیز اوراق قرضه آمریکا تبدیل کرد. مجموع این اتفاقات پس از سال 1999، سبب شد که سهم طلا در ذخایر سوییس به شدت افت پیدا کنند.   
علاوه بر سهم اندک طلا در ذخایر سوییس، دلیل دیگری نیز برای حمایت از افزایش سهم طلا در ذخایر سوییس وجود داشت. در حقیقت پس از بحران مالی سال 2008، بسیاری از دولت­ها راه حل را در اتخاذ سیاست­ های انبساطی برای کاهش ارزش ارزهای خود و تقویت صادرات دیدند و با چاپ بی رویه ارزهای دنیا، از دلار گرفته یا ین ژاپن و احتمالا یورو، ارزش ذخایر ارزی بسیاری از کشورها دچار افت شده است. مسلما این خبر خوبی برای ثروت ملی کشورها نیست. طلا بخصوص در این روزها که به شدت کاهش قیمت یافته است، گزینه­ای جذاب برای فرار از ارزهای "دستکاری شده" و "بی­ رویه چاپ شده" به نظر می­رسد. بنابراین، با توجه به مجموعه این دلایل می ­توان گفت که دلیل درخواست ­کنندگان این همه پرسی، تمایل عده­ای از مردم سوییس به حمایت از ارزش فرانک سوییس، افزایش قدرت خرید آن و جایگاه مستقل این ارز به عنوان یکی از دارایی ­های امن دنیا به حساب می­ آید.
اما چرا با این دلایل به ظاهر منطقی، این همه پرسی با این رای منفی گسترده روبرو شد؟ دلیل این رای منفی را باید در تبعات منفی اقتصادی ناشی از افزایش سهم طلا در ذخایر سوییس جستجو کرد. در حقیقت یکی از مهترین نتایج رای مثبت آوردن این همه پرسی، مسلما تقویت بیشتر ارزش فرانک بود که فشار رکودی بیشتر و تورم منفی بالاتری را بر اقتصاد سوییس وارد می­کرد. فرانک سوییس همین حالا هم تحت فشار زیادی برای افزایش ارزش بیشتر آن بخصوص در برابر یورو است و ارزش آن در برابر یورو، با دستکاری بانک مرکزی سوییس، به طور مصنوعی پایین نگه داشته شده است. حمایت از کف تبدیل 1.2 فرانک سوییس در برابر هر یورو دقیقا همین سیاست دخالت بانک مرکزی سوییس برای پایین نگه داشتن ارزش فرانک است. اما افزایش سهم ذخایر طلای سوییس منجر به عرضه ارزهای عمده از جمله یورو و دلار توسط بانک مرکزی سوییس و در عوض خرید طلا می­شد که نتیجه مسلم این کار، تقویت فرانک سوییس در برابر این ارزها بود و بانک مرکزی سوییس را در دفاع از کاهش ارزش فرانک دچار مشکل می­کرد. پس جای تعجب ندارد که از همان ابتدا بانک مرکزی سوییس نیز با این موضوع مخالفت کرد و نگرانی خود را از تبعات منفی اقتصادی رای آوردن این همه پرسی ابراز نمود.
اما تبعات رای مثبت به این همه پرسی بر بازار طلا چه می­ توانست باشد؟ بر خلاف خبر بد بودن برای اقتصاد سوییس، رای مثبت به این همه پرسی، خبر خوبی برای بازار طلا به حساب می ­آمد. در حقیقت، افزایش ذخایر سوییس از 7.5 درصد فعلی به 20 درصد به معنای ورود تقاضای حدود 2000 تنی در بازار طلا بود که به راحتی می­ توانست بازار طلا را به حرکت درآورد. بخشی از کاهش قیمت طلا قبل از برگزاری همه پرسی نیز به دلیل این بود که آخرین نظرسنجی­ ها حاکی از جواب منفی سوییسی­ ها به این همه پرسی بود.  
اما رای منفی یکشنبه تنها رای منفی سوییسی­ ها نبود. سوییسی­ ها بر خلاف چند ماه قبل، به همه پرسی دیگری در مورد محدودیت مهاجرت به این کشور نیز رای منفی دادند. هر دوی این همه پرسی­ ها در مورد ذخایر طلا و محدودیت مهاجرت به سوییس، مورد حمایت راستگراهای سوییس بودند که چند وقتی است که نظرات آنها در مورد مسایل اجتماعی و اقتصادی سوییس، به دلیل هزینه ­های زیاد اقتصادی آنها خریدار ندارد. مثلا همه پرسی چند ماه قبل آنها در مورد اعمال محدودیت بر مهاجرت رای مثبت آورد. اما این رای مثبت، محدودیت­های گسترده­ ای را در مورد رابطه سوییس با اتحادیه اروپا ایجاد می ­کرد و سبب می­ شد که موقعیت ­های اقتصادی زیادی برای سوییس از بین برود. با توجه به آن تجربه، رای منفی به محدودیت بیشتر مهاجرت به سوییس نیز دور از انتظار نبود. در کل در هر دوی همه پرسی­ ها، مردم سوییس به "رشد اقتصادی" یا لااقل "اجتناب از رکود اقتصادی" رای دادند.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر