۱۳۹۳ اردیبهشت ۱۳, شنبه

چرا یورو تقویت شده است؟



مقاله من در رابطه با تقویت یورو در ماه های اخیر که در دنیای اقتصاد چاپ شده است. 
.
.
از روزهای تاریک و اوج بحران بدهی های حوزه یورو، زمان زیادی نمی گذرد. در همین دو سه سال اخیر بود که زنجیره ای از کشورهای اروپایی، هر چند وقت یکبار، در معرض ورشکستگی قرار می گرفتند که نتیجه آن فرار شدید سرمایه ها از این حوزه پولی و صعود شدید بیکاری در کشورهای عضو آن بود. هنوز تصویر مردم یونان و اسپانیا در تظاهرات های خیابانی بر علیه سیاست های ریاضتی تحمیلی بانک مرکزی اروپا و نیز مردم وحشت زده قبرس که به یکباره سپرده های بانکیشان نابود شده بود، در ذهن ها هستند. در همین زمان، بازار هم به اخبار بد از این حوزه عادت کرده بود و دیگر حرف از اینکه ممکن است کشور بحران زده ای مثلا یونان از حوزه یورو اخراج شود و یا کلا سیستم یورو برچیده شود، صحبتی عادی در بازار شده بود و در نتیجه این بی اعتمادی شدید، یورو قیمت های کف تاریخی را تجربه کرد. اما این روزها، دیگر حرفی از نابودی یورو در میان نیست و یورو نیز بخصوص در برابر دلار تقویت شده است و در سطوحی که بالاترین سطح ها در سه سال گذشته است در حال نوسان است. اما دلیل این تقویت چیست و آیا این روند می تواند ادامه یابد؟
دلیل اصلی صعود ارزش یورو، بازگشت اعتماد به حوزه یورو و تقاضا برای یورو و دارایی های یورویی است و دلیل این اعتماد نیز اعداد اقتصادی خوب این حوزه پولی در کنار اعداد اقتصادی امیدوار کننده اقتصادهای برتر دیگر دنیا از جمله آمریکاست. در ضمن بر خلاف گذشته، اعداد خوب حوزه یورو فقط مربوط به آلمان نیستند که موتور محرک اقتصادی این حوزه است. مهمترین تحول در حوزه یورو در این اواخر دقیقا در کشورهای بحران زده سابق از جمله یونان، ایرلند، پرتغال و اسپانیا رخ داده است. مثلا در یک ماه گذشته یونان توانست اوراق قرضه با سود 4.95 درصد را بفروشد که پایین ترین نرخ در سه سال اخیر است و این نرخ بازدهی پایین نشانه اعتماد سرمایه گذاران به دولت یونان برای بازپرداخت بدهی هایش است. جالب آنکه در اوج بحران بدهی های یونان، بازدهی اوراق قرضه ده ساله یونان به حدود 30 درصد رسیده بود. در تحولی دیگر، پرتغال، یعنی دیگر کشور بحران زده این حوزه، نیز توانست اوراق قرضه ده ساله با نرخ 3.58 درصد را به راحتی در بازار بفروشد که یک پیروزی بزرگ برای این کشور به حساب می آید. کشورهای اسپانیا و ایرلند نیز در سال گذشته پیشرفت های شگرفی داشتند و دیگر نیاز به کمک مالی مجدد نداشتند. همه این تحولات در کنار شاخص های تولیدی و خدماتی دیگر حوزه یورو، حاکی از آن است که اعتماد به این حوزه بازگشته است.
البته نقش چین و آمریکا را نیز در این میان نباید نادیده انگاشت. چین به عنوان بزرگترین دارنده ذخایر ارزی دنیا، برای تبدیل ذخایر دلاری خود، قیمت های پایین یورو در برابر دلار، اوراق قرضه به شدت ارزان کشورهای بحران زده و نیز شرکت های تولیدی و تکنولوژیک ارزان اروپا را فرصت بسیار مناسبی برای سرمایه گذاری دید و همین سرمایه گذاری عظیم چین توانست خون جدیدی را در رگ های اقتصاد بحران زده اروپا تزریق کند. این حجم سرمایه گذاری چینی ها که البته با چراغ سبز اروپایی ها صورت گرفت آن قدر وسیع بوده است که به عقیده بسیاری بعد از پایان بحران اروپا عبارت "ساخته شده در چین" با عبارت "خریداری شده توسط چین" عوض خواهد شد. آمریکا نیز به عنوان شریک اصلی اروپا همواره منافعش در حفظ یکپارچگی اروپا برای حفظ بازار مصرفی کالاهایش بوده است. مجموع این شرایط تقویت یورو را رقم زده است از آن جهت که حالا سرمایه به شدت به داخل حوزه یورو جریان یافته تا از فرصت های سرمایه گذاری بعد از عبور از بحران اقتصادی در این ناحیه استفاده کنند. اما آیا این افزایش ارزش یورو دائمی است و یا ممکن است که یورو با کاهش مجدد ارزش مواجه شود؟
در جواب باید به حوادث آتی نظر داشت. اما آنچه اکنون مشخص است آن است که بازار همانطور که در سقوط های یورو دچار عکس العمل شدید شده بود در صعود یورو در این اواخر نیز هیجان زده برخورد کرده است. در حقیقت درست است که روزهای بد یورو گذشته است اما این به این معنا نیست که این حوزه اقتصادی، تمامی مشکلاتش را پشت سر گذاشته و به طور کامل به روزهای قبل از بحران بازگشته است. هنوز بیکاری این اتحادیه در ارقام بالای تاریخی قرار دارد و تنها بهبود در آمار بیکاری این است که این عدد بدتر نشده است وگرنه هنوز بیکاری یکی از دغدغه های اروپاست. اما از همه اعداد فعلی اقتصاد اروپا نگران کننده تر، تورم است. تورم هدف این حوزه که توسط بانک مرکزی اروپا هدفگذاری شده برابر 2 درصد است.  اما این نرخ در ماه مارس به طور ناگهانی از 0.7 درصد به 0.5 درصد سقوط کرد که پایین ترین نرخ از سال 2009 است و البته فاصله زیادی با نرخ هدف این بانک دارد. این عدد تورم پایین و از همه بدتر خطر افتادن در دام تورم منفی، بدترین خبری است که این روزها از حوزه یورو شنیده می شود بخصوص وقتی که اقتصادهای بحران زده آن، مشکل مصرف و سرمایه گذاری دارند. تورم منفی هرچند اندک هر دوی این موارد را که از محرکان اصلی تولید ناخالص داخلی هستند، نابود می کند. پس بی دلیل نیست که نگرانی از تورم، بیشتر از بیکاری توجه ها را به خود جلب کرده است.
راه حل کاهش تورم، اتخاذ سیاست های انبساطی پولی توسط بانک مرکزی اروپاست که تا کنون این بانک بدلیل ساختار پراکنده اقتصادهای این حوزه و البته تحت فشار آلمان، قادر به اعمال آنها نبوده است. مثلا آخرین اقدام بانک مرکزی اروپا، کاهش نرخ بهره در ماه نوامبر سال گذشته به 0.25 درصد بوده است و این در حالی است که چند سال از بحران مالی جهانی می گذرد و آمریکا و انگلیس به عنوان نمونه از همان ابتدا علاوه بر کاهش سریع نرخ بهره، برنامه های کمک مالی در ابعاد بسیار بزرگ به کار گرفتند تا از تشدید بحران جلوگیری کنند. در عوض اروپا برنامه اش بیشتر معطوف به سیاست های ریاضتی بوده تا استفاده از برنامه های حمایتی برای تحریک تقاضا و سرمایه گذاری و در کل رشد اقتصادی. حالا با تشدید مشکل تورم، انتظار آن است که بانک مرکزی اروپا باید برنامه خرید اوراق قرضه ای مشابه فدرال رزرو آمریکا، بانک مرکزی انگلیس و بانک مرکزی ژاپن اتخاذ کند که این به طور ساده به معنای چاپ یورو و کاهش ارزش آن در برابر ارزهای دیگر بخصوص دلار آمریکا و پوند انگلیس خواهد بود. این کاهش ارزش از نظر تقویت صادرات اروپا و نیز بهبود بیشتر شاخص های اقتصادی این حوزه نیز مهم است. در همین هفته تعداد زیادی از شرکت های بزرگ اروپایی نیز حتی از گران بودن یورو به نسبت دلار و از دست دادن مزیت رقابتی خود اعلام نارضایتی کرده اند. تمامی این ها می تواند فشارها بر بانک مرکزی اروپا برای اقدام در جهت کاهش ارزش یورو را افزایش دهد.
با توجه به افزایش تورم دوباره به رقم 0.7 درصد در روز چهارشنبه، رییس بانک مرکزی اروپا هنوز در مورد تورم خوش بین باقی خواهد ماند، اما در صورت تداوم کاهش تورم در حوزه یورو و نیز اثرات بلندمدت یوروی گران ممکن است که خوش بینی او تغییر کند و این بانک محافظه کار را به اتخاذ سیاست های فوری برای حل مشکل تورم وا دارد. در آن صورت کاهش ارزش یورو گریزناپذیر است. اما اگر این بانک اقدامی نکند، شاهد بهبود درازمدت تر حوزه یورو با نوسانات ارزش یورو در همین سطوح خواهیم بود.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر